کدمصاحبه:1348/910321
21 خرداد 1391
![گفتگو با استاد نمونه کشور](https://news.iut.ac.ir/sites/default/files/interviews/dr_mostofi.jpg)
اواخر اردیبهشت امسال بود که بیست ودومین آيین نکوداشت اعضای هیئت علمی نمونة دانشگاه های کشور با حضور رئیس جمهور و جمعی از مسئولین وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در سالن شهید بهشتی نهاد ریاست جمهوری برگزار شد.
این مراسم بهانه ای بود برای انتشاریک خبر افتخارآمیز؛ خبری که دگر بار، پیامی از توانمندی ها، قابلیتها وشایستگی های محققان و اعضای هیئت علمی دانشگاه صنعتی اصفهان را مخابره می کرد.
این بار نوبت یکی از اساتید برجستة مهندسی عمران دانشگاه صنعتی اصفهان بود که ضمن برخورداری از دانش، تخصص و تجربه، اخلاق، تعهد و پشتکار از دیگر امتیازات وی بوده وبدین ترتیب عنوان استاد نمونة کشور در سال تحصیلی 90-89 ، افتخاری دیگر برای او به شمار می آمد.
دکترداود مستوفی نژاد عضو هیئت علمی دانشکدة مهندسی عمران دانشگاه صنعتی اصفهان است که با برخورداری از شاخص های 27 گانة آموزشی، پژوهشی، فرهنگی و اجرایی، امسال در بیست و دومین آيین نکو داشت اعضای هیئت علمی نمونة دانشگاههای کشور به عنوان یکی از 16 استاد برترکشور، مورد تجلیل رئیس جمهور قرار گرفت.
وی به جز سمت استادی، مسئولیت هایی چون ریاست دانشکدة مهندسی عمران، معاون دانشجویی دانشگاه، سرپرستی تحصيلات تكميلي دانشكدة مهندسي عمران، مسؤلیت هستة تحقيقاتي بتن، دبير هيئت امناي كنگرههاي مهندسي عمران، دبير ششمين کنگرة بينالمللي مهندسي عمران، دبير قطب علمي علوم و فناوري زير دريا و دبیرعلمی نهمین کنگرة بین المللی مهندسی عمران را در کارنامه خود دارد.
در این گفتگو، لحظاتی همنشین دکتر داود مستوفی نژاد شدیم تا با این استاد نمونه بیشتر آشنا شویم.
با سلام و عرض تبریک صمیمانه به مناسبت این انتخاب شایسته، لطفاً مختصری از سوابق خانوادگی و تحصیلات قبل از دانشگاه خود را ارائه فرمائید.
با سلام و عرض تشکر از شما. بنده متولد سال 1339 شهر تهران، اما اصالتاً اصفهانی هستم.
دوران تحصیل قبل از دانشگاه را در اصفهان سپری کردم. مقطع متوسطه را در دبیرستان سعدی که آن زمان به عنوان دبیرستان جامع استان و محل تحصیل نخبگان علمی به شمار می رفت گذراندم و در نهایت در سال 1357 موفق به اخذ دیپلم ریاضی- فیزیک از این دبیرستان شدم.
از دوران دبیرستان چه خاطرة به یاد ماندنی برای شما به یادگار مانده است؟
تحصیل در دبیرستانی که اغلب دانش آموزان آن از نخبگان استان اصفهان بودند و اکنون نیز مسئولیت های مهمی در بخش های گوناگون کشور دارند، قطعاً بسیار خاطره انگیز است. در سال فارغ التحصیلی بنده تقریباً همة دانش آموزان پشت کنکوری این دبیرستان در دانشگاه قبول شدند. از جمله این دانش آموزان، شاگرد اول کلاس ما شهید "عبدالحمید هاديزاده" بود که رتبة 3 کنکور سراسری را به دست آورد و در رشتة الکترونیک دانشگاه صنعتی اصفهان حضور یافت. او که از همکلاسی های بسیار خوب و از دانشجویان بسیار نخبه و توانمند این دانشگاه بود، در عملیات آزاد سازی خرمشهر به شهادت رسید.
به جز این شهید سرافراز، دیگر دوستانی از آن زمان هستند که خاطرات به یاد ماندنی را برای من تداعی می کنند.
دوران دانشگاه چطورگذشت؟ مقاطع مختلف تحصیلی را چگونه و درکجاها گذراندید؟
من در همان سال 1357 در رشتة مهندسی راه و ساختمان دانشگاه تهران (کارشناسي ارشد پيوسته) پذیرفته شدم و پس از انقلاب فرهنگی و تعطیلی دانشگاهها، به دانشگاه صنعتی اصفهان انتقالی گرفتم و در نهایت سال 1364 مقطع کارشناسی را در این دانشگاه به پایان رساندم.
پس از آن موفق به ادامة تحصیل و اخذ مدرک کارشناسی ارشد گرایش سازه، در سال 1366 از همین دانشگاه شدم؛ که به دلیل کسب رتبة نخست آن دوره، به پیشنهاد دانشگاه و در همان سال با مرتبة مربی به عضویت هیئت علمی دانشکدة مهندسی عمران دانشگاه صنعتی اصفهان در آمدم.
در سال 1372 جهت ادامه تحصیل به کانادا عزیمت کردم ودر نهایت در سال 1376 موفق به اخذ مدرک دکتری در رشتة مهندسی عمران - گرایش سازه های بتنی از دانشگاه کارلتون کانادا شدم.
کتابها و تألیفات جنابعالی از جمله سوابق درخشان شما و از جمله منابع درسی مهندسی عمران در سطح کشور به شمار می رود. لطفاً به این تألیفات و افتخارات کسب شده در این حوزه نیز اشارهای فرمائید.
تا کنون 6 کتاب از اینجانب منتشر شده که به لطف الهی تقريباً همگي به چاپهای متعدد رسیده است.
کتاب "تکنولوژی وطرح اختلاط بتن" نخستین کتاب تألیفی بنده است که تا کنون قریب به 30 مرتبه چاپ شده وهم اینک به عنوان متن درسی در رشتة مهندسی عمران اغلب دانشگاههای کشور مورد استفاده قرار میگیرد.
همچنین کتابهاي "سازه های بتن آرمه - جلد اول و جلد دوم" از دیگر تألیفات بنده (شامل دو جلد) است که جلد اول آن تا کنون 25 بار و جلد دوم آن تا کنون 16 بار به چاپ رسيده و به عنوان متن درسي در بسياري از دانشگاهها قرار گرفته است. هر 2 جلد اين کتاب در سال 1386 به عنوان کتاب سال جمهوری اسلامی برگزیده شد.
کتاب "بارگذاری و سیستم های باربر" نیز پس از 10 بار انتشار، با تألیف و تدوین مجدد بر مبنای آيیننامهها و روشهای جدید مهندسی سازه، با عنوان جدید "بارگذاری سازهها" منتشر شد که این کتاب نیز ضمن کسب عنوان کتاب برگزیدة استان در سال 1389، طی دو سال گذشته شش بار تجدید چاپ شده است.
همچنین کتاب " مصالح ساختمانی" از انتشارات دانشگاه تهران قابل ذکر است، که بنده در تألیف آن با تعدادی از اساتید بتن و مصالح کشور همکاری داشتم.
سوابق جنابعالی در حوزة تألیف مقالات علمی پژوهشی و هدایت پایان نامهها و رساله های تحصیلات تکمیلی چگونه بوده است؟
مجموع مقالات بنده تا کنون در حدود 140 عنوان است که شامل حدود 45 مقالة علمی- پژوهشی و يا ISI (ارائه شده در مجلات داخلی و يا ژورنالهاي خارج از کشور)، و حدود 95 مقالة ارائه شده در کنگرههاي داخلی وخارجی میباشد. همچنین تا کنون بیش از 40 پایان نامه کارشناسی ارشد و رسالة دکتری با سرپرستي اینجانب به عنوان استاد راهنما به انجام رسیده است.
وضعیت فعلی مهندسی عمران کشور و پیشرفت های صورت گرفته در این رشته طی سالهای اخیر را چطور ارزیابی میکنید؟
پاسخگویی به این سؤال نیازمند توجه وتأمل در دو حوزة مبانی تئوریک و تکنولوژی اجرا میباشد.
در بخش مبانی تئوریک، از نظر بنده پیشرفتهای مهندسی عمران در ایران در مقایسه با سایرکشورها بیانگر این واقعیّت است که ما هم اکنون حداقل در سطحی برابر با کشورهاي پیشرفتة جهان قرار گرفتهایم.
از دلایل عمده این ادعا کیفیت بسیار بالای مقالات محققان مهندسی عمران کشور در مقایسه با مقالات پژوهشگران خارجی است؛ به نحوی که به نظر بنده هم اینک در رشتة مهندسی عمران ما در مرزهای این دانش قرارداریم که این تواناییها در فعالیتهای تئوریک محققان و اعضای هیئت علمی دانشگاههای سراسر کشور و از جمله دانشگاه صنعتی اصفهان به خوبی قابل مشاهده است.
در بخش تکنولوژی اجرا، این حوزه وابسته به علوم مختلف است و صرفاً معطوف به رشتة مهندسی عمران نیست.
مهندسی مکانیک، کنترل، رباتیک و... ، و نيز برخورداری از ماشین آلات پيشرفته در مهندسی عمران، بخشهای مهمی از تکنولوژی اجرا هستند که بر خلاف توانایی مطلوب مهندسین ایرانی در تئوریها و مباني لازم جهت اجرای پروژههای عظیم عمرانی، بخش قابل توجهی از این فرآیندها وابسته به این تجهیزات است.
طبیعتاً برخورداری از این تجهیزات منجر به کسب تکنیکها و دانشهای برجستة نوین و اجرای طرحهای عظیم عمرانی خواهد شد؛ که در این حوزه نیاز به فعالیت بیشتر و تلاش در جهت بومی سازی تجهزات وماشین آلات، بیش از گذشته احساس می شود.
در مجموع به جرأت میتوان گفت امروز قدرت متخصصان مهندسی عمران کشور در حوزههای مختلف فنی و اجرایی در مقایسه با سالهای گذشته رشد فوق العادهای داشته است که دستاوردهای حاصل از این پیشرفتها در حوزههای اجرایی و در سرتاسرکشور قابل مشاهده است.
دانشکده مهندسی عمران دانشگاه صنعتی اصفهان و محققان و اعضای هیئت علمی این دانشکده در کسب این موفقیتها چه نقشی داشتهاند و جایگاه این دانشکده در بخش مهندسی عمران کشور را چگونه میبینید؟
حضور اعضای هیئت علمی دانشکدة مهندسی عمران دانشگاه صنعتی اصفهان در طراحی و اجرای بسیاری از پروژههای کلان ملی و استانی به وضوح قابل مشاهده است.
به عنوان نمونه طراحی و اجرای بخش قابل توجهی از پروژههای عظیم عمرانی که در حال حاضر در سطح استان در حال ساخت است، همواره با بهره گیری از مشاورهها و نظرات کارشناسی متخصصان مهندسی عمران دانشگاه صنعتی اصفهان استمرار یافته که از جمله این پروژهها میتوان به پروژة متروي اصفهان، پروژة بزرگ قطاراصفهان- تهران، پل امام خميني، میدان امام علی(ع) و... اشاره کرد.
همچنین در بخش خصوصی نیز حوزه های مهمی چون مراکز تولید بتن، شرکت های پیمانکاری و ... همواره از مشاورة اعضای هیئت علمی دانشگاه صنعتی اصفهان بهره جستهاند؛ به طوری که در بخشهای طراحی، اجرا، کیفیت بتن، طرح هندسي مسیر و...، در تعداد قابل توجهی از پروژههای کلان ملی در استانهای مختلف کشور، همکاران دانشکده حضور داشتهاند؛ که این حضور از طرفي سبب ارتقاي سطح آموزشی و پژوهشی دانشکدة مهندسی عمران دانشگاه صنعتی اصفهان و قرارگرفتن آن در زمرة برجستهترین دانشکدههای مهندسی عمران کشور نيز شده است.
فعالیت های تحقیقاتی جنابعالی هم اکنون در چه بخشی از گسترة عظیم مهندسی عمران تمرکز یافته و در این زمینه بهترین و شیرینترین دستاورد و یا خاطره شما چه بوده است؟
کامپوزیتهای FRP که حدوداً ربع قرن از بهره برداری آنها در صنعت عمران میگذرد، ضمن برخورداری از اشکال کاربردی گوناگون، به دلیل مقاومت کششی فوق العاده، خوردگي ناچيز و وزن بسیارکم، کاربرد ویژهای در صنعت مهندسي عمران و مقاوم سازی سازهها پیدا نمودهاند.
تمرکز فعالیتهای پژوهشی سالهای اخیر بنده بر کاربرد این نوع کامپوزیتها در تقویت و مقاوم سازی سازههای مختلف بتنی بوده است؛ که با توجه به مشکل عمدة کشور در عدم استاندارد بودن سازههای با عمر بيش از 10 سال و عدم مقاومت آنها در مقابل زلزله با نگرش آيين نامههاي جديد، انجام تحقیقات در این بخش زمینه ساز برطرف شدن بسیاری از این مشکلات خواهد بود.
تحقیقات اینجانب در این بخش به منظور برطرف نمودن برخی از مشکلات حین اجرای این مقاوم سازیها به ویژه در زمان قرارگیری تحت بارهاي حداکثر بوده که تاکنون دستاوردهای عملیاتی خوبي را نیز به همراه داشته است.
همچنین در این بخش با ابداع روشهای جدیدی جهت جلوگیری از جدا شدگی ورق FRP از سطح تیر بتنی ونیز روشهایی به منظور اتصال ورق های FRP به تیر بتنی، سه مورد اختراع نیز به ثبت رسیده است.
در بخش تکنولوژی بتن نیز تا کنون تحقیقات متعددی توسط بنده و با همکاری دانشجویان تحصيلات تکميلي صورت گرفته که با آموزشي که به صورت عملي براي دانشجويان در نحوة تولید و اجرای بتن متناسب با شرایط محیطي حاصل ميشود، خروجی این تحقیقات مکرراً در پروژههای اجرایی عملیاتی شده است.
به بيان ديگر این فعالیت ها سبب ارتقاي قابل توجه دانشجویان تحصیلات تکمیلی بنده ودر نهایت حضور آنها در عرصههای مختلف مهندسی عمران شده که براي اين جانب رضايت بخش بوده است.
احساس جنابعالی از کسب عنوان استاد نمونة کشور چیست و به نظرشما یک استاد نمونه از چه شاخصها و ویژگیهایی برخوردار است؟
طبیعتاً احراز این عنوان براي هر عضو هیئت علمی يک آرزو و ايده آل است و بنده نیز از این موضوع خوشحال هستم و امیدوارم که در کنار کسب این عنوان، با توفيق الهي درجهت مرتفع نمودن نقصها وکاستیهای خود موفق باشم.
به نظر من اولین مشخصة یک استاد نمونه برخورداری از اخلاق، رفتار وگفتار شایسه و توجه به نحوة تعامل با سایرین به ویژه دانشجویان است. این موضوع به اندازهای مورد اهمیّت است که میتوان گفت حتی در صورت برخورداری یک استاد از جایگاه و توانمندی علمی مناسب، در صورت نداشتن این ویژگیها توسط ایشان، انتقال مفاهیم و نیز ایجاد فضای مناسب جهت رشد علمی و عملی تحت الشعاع قرار خواهد گرفت.
استاد الگو وآيینة دانشجو است و بنده به عنوان یک عضو هیئت علمی از خود انتظار دارم که ضمن برخورداری از سعة صدر، رفتاری شایسته و در خور شأن یک عضو هیأت علمی داشته باشم؛ به نحوی که دانشجو با هر ایده و تفکر بتواند به استاد خود اعتماد نموده و درخواستها و سؤالات علمی (و حتي شخصي) خود را به راحتی و با اطمینان خاطر مطرح نماید.
دیگر مشخصة یک استاد نمونه توجه مستمر به اهداف اصلی و واقعی دانشگاه، یعنی آموزش و پژوهش است. هر استاد وظیفه دارد تا با قرارگرفتن در این راستا، ضمن به روز رسانی آگاهیهای علمی و تخصصی خود، نسبت به آموزش آخرین تحقیقات علمی درحوزة تخصصی خود به دانشجویان اقدام نموده و با آگاهی از فنون وروشهای جدید، نسبت به ارتقاي جایگاه دانش و پژوهش دانشجویان گام بردارد.
لازم است که استاد خود نیز در حوزة پژوهش و تحقیق فعال باشد؛ اصولا ارائة مطالب نو و دستاوردهای جدید مستلزم این امر و انجام مطالعات و فعالیت های تحقیقاتی بی وقفه توسط استاد است.
برخورداری از روحیة خود باوری واعتماد به نفس و انتقال اين روحيه به دانشجویان از دیگر وظایف بسیار مهم استاد است. ترویج این روحیه در میان دانشجویان سبب ارتقاي آنان و دستیابی به دستاوردهای نوین علمی خواهد شد.
باور بنده اين است که استاد بايد هميشه توجه داشته باشد که حصول تمامی موفقیتها وپیشرفتها در تمامی این موارد در گرو توفیق الهی است؛ و اعتقاد به این امر زمینه ساز موفقیتهای بیشتر خواهد شد.
وجود برخی مشکلات، گاه تصوراتی را در اذهان برخی دانشجویان به وجود میآورد. پاسخ جناب عالی به دانشجویی که با شما پیرامون خروج از کشور مشاوره می کند چیست؟
بنده معمولاً موافق پيشرفت و ارتقاي علمی دانشجویان با حضور در سایر دانشگاههاي معتبر و از جمله دانشگاههای خارج از کشور هستم. چرا که این حضور ضمن ایجاد یک تنوّع علمی، زمینة بهره مندی دانشجویان از نظرات متفاوت تخصصی و فرا گیری دانشهای نوین و پیشرفته را فراهم خواهد کرد. اما در موضوع مهاجرت و عزیمت ازکشور براي تغيير محل زندگي، بنده همواره معتقدم که زندگی در هر نقطه از جهان در بر دارندة تعدادی نکات مثبت و تعدادی نکات منفی مختص به آن نقطه است. زندگي و حضور در هرکشوری معایب و محاسن خود را به همراه خواهد داشت و با در نظر گرفتن امتیازات ویژة کشورمان ایران، هرگز حضور در هیچ نقطهای از دنیا لذت زندگي در وطن را نخواهد داشت.
برای بنده نیز در گذشته امکان زندگی و کار در خارج از کشور فراهم شده است که به دلیل این اعتقاد و علاقة بسيار به ایران و مردم اين کشور به عنوان عواملي که قابلیت جایگزینی با هیچ یک از امتیازات، امکانات و ظواهر زندگي را ندارند، از این حضور صرف نظر نمودم.
توصیة شما به دانشجویان و البته دانشجویان مهندسی عمران چیست؟
نکتة مهم قابل توصیه به تمامی دانشجویان آن است که هیچ ايده و کاری غیر ممکن و غیر عملیاتی نیست و با تفکر مهندسی و تلاش وکوشش روز افزون و مضاعف، هر ايده و تفکري جنبة عملیاتی و اجرایی پيدا خواهد نمود.
به دانشجویان مهندسی عمران نیز نخست به دلیل انتخاب این رشته تبریک میگویم؛ و سپس عرض ميکنم که دانشجویان و مهندسین عمران میبایست با بهره گیری از آموختههای تئوریک و استفاده از قدرت تفکرخود، بیش از دیگران از فکرشان برای حل مشکلات اجرایی استفاده نمایند.
برای آینده چه برنامه هایی را در نظر دارید و استراتژی آتی شما در حوزة فعالیتهای آموزشی و پژوهشی چیست؟
بنده فعالیتهای پژوهشی خود را در راستای تحقیقات در مورد مقاوم سازي سازهها به کمک کامپوزيتهاي FRP و نيز در زمینة تکنولوژی بتن قرار دادهام و امیدوارم که بتوانم در بخش سازه های بتن آرمه و مقاوم سازی آنها که یکی از نيازهاي بزرگ کنونی دنيا و کشور است، به همراه دانشجویان تحصیلات تکمیلی، تحقیقات کاربردی و عملیاتی، و نوآوری ها و خدمات قابل توجهی به مردم عزیز ایران و سایر جهانیان ارائه بنمایيم.
ضمن سپاس فراوان به جهت حضور جنابعالی در این مصاحبه، منتظر شنیدن صحبت پایانی شما هستیم!
من هم از شما به جهت انجام این گفتگو تشکر میکنم و امیدوارم خداوند متعال به همة ما توفیق بندگی واقعی عنایت فرماید؛ و بدانیم که تمامی فعالیتها و عناوین هر چه باشد، وقتي مطلوب است که در جهت بندگی خداوند و برخورداری از ویژگیهای انسان کامل قرار گيرد؛ که در غير اين صورت همگي انتزاعی و ظاهری خواهند بود.
دیدگاه شما: